بررسی مالیت انواع رمزارزها و طبقه بندی آن ها بر اساس معیارهای اقتصاد اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت قراردادهای بین‌المللی نفت و گاز، دانشکده علوم مالی و حسابداری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران.

10.30497/ies.2025.244553.2157

چکیده

رمزارزها دارای انواع مختلفی می­باشند که هریک دارای ویژگی­های مخصوص خود هستند. وجود این تفاوت­ها باعث می­شود تا نتوان به­طورکلی برای مالیت همه­ی رمزارزها یک حکم کلی صادر کرد. برای این منظور لازم است تا ابتدا ماهیت هر نوع از رمزارز شناسایی شده و سپس مالیت آن مورد بررسی قرارگیرد. به نظر می­رسد باتوجه به ماهیت رمزارزها از نظر بی­ثبات و باثبات بودن یا بدون پشتوانه بودن، تا زمانی که حائز ویژگی­های پول نباشند، مالیت هم نمی­توانند داشته باشند چراکه هیچ یک از ملاک­­های مال در فقه اسلامی را بدون این ویژگی ندارند. زمانی هم که به این مرحله رسیدند دارای مالیت اعتباری می­باشند. امّا رمزارزهای باثبات دارای پشتوانه فیزیکی چون عملاً نوعی سند الکترونیکی هستند که حاکی از مالکیت صاحب آن بر مقدار مشخصی از پشتوانه آن رمزارز می­باشند، در ابتدا به خودی خود مالیت ندارند، امّا اگر پشتوانه­ی آن­ها مالیت داشته باشد، معامله­ی آن­ها مشکلی نخواهدداشت. هرچند که اگر این رمزارزها نیز به مرحله­ای برسند که ویژگی­های پول را به­دست بیاورند، جدا از اینکه سند هستند به­عنوان مال اعتباری مالیت پیدا می­­کنند. در مورد رمزارزهایی که دارای پشتوانه­ی پول فیات هستند نیز وضعیت همین­طور است. در واقع آن­ها سندی هستند که نشان دهنده­ی مالکیت دارنده، نسبت به یک مال اعتباری یعنی پول فیات می­باشند. اما درمورد رمزارزهایی که پشتوانه­ی آن­ها رمزارزهایی دیگر مثل بیت‌کوین و اتریوم هستند باید دید آن رمزارزهایی که پشتوانگی می­کنند در کدام مرحله قراردارند و آیا به دورانی که حائز مالیت شوند رسیده­اند یا نه. اگر رمزارزی که به­عنوان پشتوانه است خود مالیت داشته­باشد آنگاه رمزارزی که پشتیبانی­می­شود، سندی­ است که حاکی از مالکیت دارنده آن نسبت به یک مال اعتباری می­باشد. البته در نهایت ممکن است توسط مردم یا دولت به عنوان پول نیز اعتبارشوند. در این حالت نیز علاوه­براین که سند هستند خودشان نیز مستقلاً دارای مالیت اعتباری می­شوند. امّا مالیت خود می­تواند به عنوان یک شاخص جهت رتبه­بندی انواع رمزارز از نظر ملاحظات اقتصاد اسلامی مورد توجه قرار گیرد. چراکه نحوه احراز مالیت نتایج مهمی دارد که می­تواند از حیث معیارهای بنیادین حق، عدل و قوام مورد بررسی قرارگیرد. دلیل استفاده از این معیارها آن است که در حال حاضر فتاوای زیاد و مشخصی در مورد انواع رمزارزها نداریم لذا استفاده از این معیارها که مبتنی بر روش تأسیس است می­تواند راهگشا باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigating the trade value of cryptocurrencies and ranking them based on Islamic economics criteria

نویسندگان [English]

  • Mahdi Hajaghabozorgi 1
  • Hossein Eivazlou 2

1 PhD Student in International Oil and Gas Contract Management, Faculty of Finance and Accounting, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran.

2 Associate Professor in Economics, Faculty of Islamic Studies and Economics. Imam Sadiq University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

The types of cryptocurrencies have differences from each other.These differences make it impossible issue a general verdict about the trade value of all of them, and it is necessary to first identify the nature of each type of cryptocurrency and then check its trade value.Considering the nature of unstable and stable cryptocurrencies without support, until If they do not have the characteristics of money, they cannot have trade value because they don’t have the criteria of property in Islamic jurisprudence. When they reach this stage, they have credit trade value. About physical asset backed cryptocurrencies because they are just document at first they don’t have trade value by themselves, but if their support has trade value, their transaction will not be a problem. if these cryptocurrencies also reach a stage where they acquire the characteristics of money apart from Being a document they are valued as credit property.The situation is also the same for cryptocurrencies that are backed by fiat money.They are a document that shows the owner's ownership of a credit asset.About the cryptocurrencies backed by another currency it’s necessary to see what stage the cryptocurrency is in. Whether it has reached the time when it becomes a property or not. If it has reached the cryptocurrency that is supported is a document indicating the owner's ownership of a credit property. Of course it may eventually be used by the people or the government as money In this case in addition to being a document it becomes an independent asset.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cryptocurrency
  • Trade value
  • cryptocurrency'
  • s different
  • the nature of cryptocurrencies
الانصاری، الشیخ مرتضی، کتاب المکاسب، جلد4، ص 8و9، تراث الشیخ الاعظم
الصدر ،محمد باقر، البنک اللاربوی فی الإسلام، ص 147_152
الغروی­النائینی، المیرزا محمد حسن، منیه الطلاب فی حاشیه المکاسب، ج 1، ص 332 و 339و 340، مکتبه الحمیدیه
الغروی­النائینی، المیرزا محمد حسن، فواید الاصول، جلد4، ص 389، انشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
النجفی الجواهری، الشیخ محمد حسن، جواهر الکلام، ج 24، ص 345 و347، دار احیاء التراث العربی
افشارکرمانی، عزیزاله، و قوانلو، فاطمه. (1389). اعتباریات قبل از اجتماع از نظر علامه طباطبایی. مطالعات نقد ادبی (پژوهش ادبی)، -(19)، 103-128.
 SID. https://sid.ir/paper/203245/fa
بروجردی عبده، حقوق مدنی، ( 1329)، ص 2و 16، کتابفروشی محمد علی علمی
توسلی، محمد اسماعیل، (1396)، تبیین ماهیت پول در چارچوب اعتباریات علامه طباطبایی، فصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات بنیادین علوم انسانی، سال سوم، تابستان 1396، 115_140
حسینی­عاملی، السید جواد، مفتاح­الکرامه، ج 13، ص 8، مؤسسه النشر الاسلامی الکاتبه
(1395)، سند الکترونیکی چیست؟، خبرگزاری قوه قضاییه، https://www.mizanonline.ir/fa/news/176865/ سند-الکترونیکی-چیست
دیانی، عبدالرسول، (1384)، " حجیت اسناد "، ماهنامه دادرسی، شماره 54، ص 25_36
رضایی صدرآبادی، محسن، (1399)، رساله دکتری (تببین ماهیت پول‌های مجازی و تحلیل آن از منظر اقتصاد اسلامی)، دانشگاه امام صادق_علیه السلام_
سبحانی، حسن؛ قائمی­نیا، علی­اصغر، پول در اقتصاد اسلامی از دید اعتباریات علامه طباطبایی(ره)، فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی، سال شانزدهم، پاییز 1395، ص 69_89
شهید اول، القواعد و الفوائد، ص 239و 240، کتابفروشی مفید
شهیدی، محمدتقی،(1398)، در خارج فقه معاملات ربوی، پایگاه فقه حکومتی وسائل
علیدوست، ابوالقاسم، (1398)، ششمین کارگاه درس خارج فقه، پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل، http://vasael.ir/fa/news/16024/
علامه طباطبایی، بی­تا، تفسیر المیزان، کتابخانه دیجیتال قائمیه
عیوضلو، حسین، ،1384 عدالت و کارآیی، ص 81، 82، 83، 84، 86، ،108 110، انتشارات دانشگاه امام صادق _علیه السلام_
عیوضلو، حسین، کریمی ریزی، مجید. (1397). اصول موضوعه و راهبردهای بانکداری اسلامی در چارچوب نظام اقتصادی اسلام. اقتصاد اسلامی، 18(71 )، 5-35.
 SID. https://sid.ir/paper/383494/fa
عیوضلو، حسین؛ موسویان، سید عباس؛ رضایی صدرآبادی، محسن؛ نوری، جواد(1398) "تحلیل فقهی_اقتصادی استخراج ارزهای مجازی در نظام اقتصادی اسلام(مطالعه ی موردی بیت کوین )"، ص 57 _ 72
عیوضلو،حسین؛ رضائی صدرآبادی, محسن؛ نوری, جواد. (1398). تحلیل فقهی- حقوقی مبادله ارزهای قابل استخراج در اقتصاد اسلامی. اقتصاد اسلامی, 20(77), 183-210.
عیوضلو، حسین؛ رضایی صدرآبادی، محسن؛ و نوری، جواد. (1400). تحلیل فقهی-اقتصادی مبانی, اصول و چارچوب کلان نظام پولی اقتصاد اسلامی. تحقیقات مالی اسلامی، 10(2 (پیاپی 20) )، 445-494. SID. https://sid.ir/paper/958756/fa
کاشف الغطاء، الشیخ عباس،(1340)، المال المثلی و المال القیمی فی الفقه الاسلامی، جلد 1، ص 17 و ص 34 و ص 56 و ص 59، موسسه الکاشف الغطاء عامه، قم
مطهری، مرتضی، نظری به نظام اقتصادی اسلام ،ص 117- 130، انتشارات صدرا
موسوی بجنوردی، سید محمد ؛ صباغی ندوشن، مریم (1393) " شرط مالیت عوضین در صحت معاملات با رویکردی بر نظریه امام خمینی(ره)"، پژوهشنامه متین، سال شانزدهم، ص 65_66
میرزاخانی، رضا؛ سعدی، حسینعلی، (1397)،بیت کوین و ماهیت مالی−فقهی پول مجازی، جستارهای اقتصادی ایران سال پانزدهم پاییز و زمستان 1397 شماره 30، ص 71_92
نواب­پور، علیرضا ،(1397)، "تحلیل فقهی کارکردهای پول رمزنگاری شده(مطالعه موردی بیت کوین)"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق _علیه السلام_
 
Afshar Kermani, Azizollah, & Ghavanlou, Fatemeh. (2011). I‘tebariyyat ghabl az ejtema‘ az nazar-e Allameh Tabatabaei. Motale‘at-e Naqd-e Adabi (Pazhuhesh-e Adabi), (19), 103–128. SID. (In Persian)
Al-Ansari, Sheikh Morteza. Ketab al-Makasib, Vol. 4, pp. 8–9. Torath al-Sheikh al-A‘zam. (In Arabian)
Al-Ghorooi al-Naeini, Mirza Mohammad Hassan. Fawa’ed al-Usul, Vol. 4, p. 389. Jame‘eh Modarresin Seminary Publications, Qom. (In Persian)
Al-Ghorooi al-Naeini, Mirza Mohammad Hassan. Monyat al-Tullab fi Hashiyat al-Makasib, Vol. 1, pp. 332, 339–340. Maktabat al-Hamidiya. (In Arabian)
Al-Najafi al-Jawaheri, Sheikh Mohammad Hassan. Jawaher al-Kalam, Vol. 24, pp. 345–347. Dar Ehya al-Torath al-Arabi. (In Arabian)
Al-Naje, Nader; Chen, Josh; & Daio, Lawrence. (2017). Basis: A Price-Stable Cryptocurrency with an Algorithmic Central Bank. June 20, 2017.
Bambenek , Cadence , Dai coin explained , (November , 17 , 2021) , Available At: https://www.thebalance.com/dai-coin-explained-5193940
Chandler, Simon. (2018). Money or Assets? How Governments Define Cryptocurrencies. August 05, 2018. CoinTelegraph. Available At: https://cointelegraph.com/news/money-or-assets-how-world-governments-define-cryptocurrencies
Cifuentes, Andres F. (2019). Bitcoin in Troubled Economies: The Potential of Cryptocurrencies in Argentina and Venezuela. Latin American Law Review, 03, 99–116. https://doi.org/10.29263/lar03.2019.05
Cripto dictionory, https://crypto.ro/en/dictionary/
Devereux, Michael B., & Shi, Shouyong. (2013). Vehicle Currency. International Economic Review, 54(1), 97–133.
Diani, Abdolrasoul. (2005). Hojjiyat-e Asnad. Dadresi Monthly, 54, 25–36. (In Persian)
Eyvallou, Hossein, & Karimi Rizi, Majid. (2018). Osoul-e Mozoo‘eh va Rahbordhaye Bankdari-ye Eslami dar Chaharchoub-e Nezam-e Eghtesadi-ye Eslam. Eghtesad-e Eslami, 18(71), 5–35. SID. (In Persian)
Eyvallou, Hossein. (2005). Edalat va Karayi, pp. 81–86, 108–110. Imam Sadegh University Press. (In Persian)
Eyvallou, Hossein; Mousavian, Seyyed Abbas; Rezaei Sadrabadi, Mohsen; & Noori, Javad. (2019). Feqhi–Eghtesadi Analysis of Cryptocurrency Mining in the Islamic Economic System (Case Study: Bitcoin), pp. 57–72. (In Persian)
Eyvallou, Hossein; Rezaei Sadrabadi, Mohsen; & Noori, Javad. (2019). Feqhi–Legal Analysis of Exchangeable Mineable Cryptocurrencies in Islamic Economics. Eghtesad-e Eslami, 20(77), 183–210. (In Persian)
Eyvallou, Hossein; Rezaei Sadrabadi, Mohsen; & Noori, Javad. (2021). Feqhi–Economic Analysis of Foundations and Macro Framework of the Islamic Monetary System. Tahghighat-e Mali-ye Eslami, 10(2), 445–494. SID. (In Persian)
Fatas, Antonio. (2019). The Economics of Fintech and Digital Currencies. March 2019.
George, Bendict, What is Bitcoin pizza day?, May 16 2022, https://www.coindesk.com/learn/what-is-bitcoin-pizza-day/
Hammer, Sarah, & Falk, Brett Hemenway. (2022). Taming the Wild West: Achieving Public Policy Goals through Crypto Standards. SSRN. Standards (April 29, 2022). Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=4096816 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4096816
Hosseini Ameli, Seyyed Javad. Meftah al-Karameh, Vol. 13, p. 8. Mo’asseseh al-Nashr al-Eslami al-Katebeh. (In Arabian)
How PMGT works ? , Available At: https://pmgt.io/
Kashif al-Ghita, Sheikh Abbas. (1961). Al-Mal al-Methli wa al-Mal al-Qeimi fi al-Fiqh al-Islami, Vol. 1, pp. 17, 34, 56, 59. Mo’asseseh al-Kashif al-Ghita, Qom. (In Arabian)
Khalil , Muhammad Azhar ,(2018) , Relationship Between Financial and Real Sectors
Lee, Marissa. (2019). Stablecoin: Yet Another Layer of Cryptocurrency Complexity. American Bankruptcy Institute Journal, 38(9), 36–64.
Mahato, Srinjoy, et al. (2019). A Brief Discussion on Two Different Cryptocurrencies: Bitcoin & Ethereum. International Journal of Computer Trends and Technology, 67, 32–38.
Michael B. Devereux & Shouyong Shi, 2013. "Vehicle Currency," International Economic Review, Department of Economics, University of Pennsylvania and Osaka University Institute of Social and Economic Research Association, vol. 54(1), pages 97-133, February.
Mirzakhani, Reza, & Sa‘di, Hossein Ali. (2018). Bitcoin and the Financial-Fiqhi Nature of Virtual Money. Iranian Economic Essays, 15(30), 71–92. (In Persian)
Motahari, Morteza. Nazari be Nezam-e Eghtesadi-ye Eslam, pp. 117–130. Sadra Publications. (In Persian)
Mousavi Bojnourdi, Seyyed Mohammad, & Sabbaghi Nadooshan, Maryam. (2014). Condition of Monetary Value in Transaction Validity from Imam Khomeini’s Perspective. Pazhooheshnameh-ye Matin, 16, 65–66. (In Persian)
Nawabpour, Alireza. (2018). Feqhi Analysis of Cryptocurrency Functions (Case Study: Bitcoin). MA Thesis, Imam Sadegh University. (In Persian)
Rezaei Sadrabadi, Mohsen. (2020). Nature of Virtual Currencies and Its Analysis from the Perspective of Islamic Economics. PhD Dissertation, Imam Sadegh University. (In Persian)
Richard K. Lyons & Ganesh Viswanath-Natraj, 2020. "What Keeps Stablecoins Stable?," NBER Working Papers 27136, National Bureau of Economic Research, Inc.
Sadr, Mohammad Baqer. Al-Bank al-La-Ribawi fi al-Islam, pp. 147–152. (In Arabian)
Shahid Aval. Al-Qawa‘ed wa al-Fawa’ed, pp. 239–240. Mofid Bookstore. (In Arabian)
Shahidi, Mohammad Taghi. (2019). Advanced Jurisprudence Lectures on Usurious Transactions. Vasael Fiqh Website. (In Persian)
Sihombing, S., et al. (2021). Fundamental Analysis of Cryptocurrency Price Fluctuations. Jurnal Akuntansi, Keuangan, dan Manajemen, 2(3), 213–224.
Sobhani, Hassan, & Ghaemi-Nia, Ali Asghar. (2016). Money in Islamic Economics from the Perspective of Allameh Tabatabaei’s E‘tebariyyat. Eghtesad-e Eslami Quarterly, 16, 69–89. (In Persian)
Sokolov, Mykyta. (2020). Are Libra, Tether, MakerDAO and Paxos Issuing E-Money? SSRN. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract= 3746250 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3746250
Tabatabaei, Allameh. (n.d.). Tafsir al-Mizan. Qaemiyeh Digital Library. (In Persian)
Tavasoli, Mohammad Esmail. (2017). Explaining the Nature of Money within Allameh Tabatabaei’s E‘tebariyyat Framework. Fundamental Research in Humanities Quarterly, 3, 115–140. (In Persian)