مطالعات اقتصاد اسلامی

قیمت عادلانه به مثابه یک نهاد الهیاتی: تجربه متفکران مدرسی و رهیافت‌هایی برای اقتصاد اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی مقطع دکتری، علوم اقتصادی دانشگاه امام‌صادق علیه‌السلام، تهران، ایران.

2 دانشیار دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام‌ صادق علیه‌السلام، تهران، ایران.

10.30497/ies.2024.243689.2140

چکیده

اغلب مطالعاتی که در زمینه‌ی نظریه قیمت عادلانه مدرسی انجام‌شده است بر مواجهه‌ اقتصادی و یا اخلاقی با این نهاد برآمده از ادبیات مدرسی تأکید دارند. با این‌ وجود به نظر می‌رسد قیمت عادلانه بیش از آنکه بخواهد محصول یک قضاوت اخلاقی و یا تحلیل اقتصادی باشد، ثمره یک‌ نهاد‌سازی در الهیات اقتصادی است. این مطالعه در تلاش است تا با بازخوانی نظریه قیمت عادلانه مدرسی به این نهاد از زاویه الهیاتی نظر افکند و در این راستا آن را به‌مثابه یک تلاش الهیاتی در راستای ساخت نهادی که بتواند به دین‌داری مردم کمک کند به اثبات برساند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که قیمت عادلانه ثمره نوعی نگرش غایت نگر نسبت به سعادت انسان و ملزومات آن در حیات مادی اوست. معرفی مؤلفه محوری نیاز و برآورد عمومی از آن نیز بیانگر اهمیت غایت انسانی در تعریف کالاهای مادی در ربط به سعادت انسان است؛ ازاین‌رو هرچه که بتواند به تحقق کمال انسانی کمک بیشتری نماید ارزشمندتر خواهد بود. مدرسیان تنها به تبیین ابعاد نظری قیمت عادلانه بسنده نکردند؛ رفع چالش‌های عملی مؤمنان در راستا کاربست نهاد قیمت عادلانه یکی دیگر از تلاش‌های ایشان به‌حساب می‌آمد. در این راستا قیمت قانونی، افراد مطلع، هزینه‌ها و توافق مشترک از جمله راهکارهای عملی مدرسیان برای شناسایی قیمت عادلانه در بازار است. لزوم اتخاذ نگرش حداکثری نسبت به دین و منابع معرفتی دینی، ضرورت تکامل نهاد متناسب با تعالی کنشگران آن، لزوم ارزیابی واقعی عملکرد نهاد و نیز ضرورت کلیت و اطلاق آن جهت انطباق در شرایط مختلف ازجمله رهیافت‌های این پژوهش برای اقتصاد اسلامی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Just Price as a Theological Institution: The Experience of Scholastic Thinkers and Implications for Islamic Economics

نویسندگان [English]

  • mohammadhosein Bahmanpour-khalesi 1
  • Mohammadjavad Sharifzadeh 2

1 PhD Student in Economics, Imam Sadiq (pbuh) University, Tehran, Iran.

2 Associate Professor in Economics, Faculty of Islamic Studies and Economics. Imam Sadiq University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

The objective of this research is to undertake a reevaluation of the scholastic theory of the just price from a theological perspective. Despite prior studies, this study will put forth the notion that the just price is a theological concept that aids individuals in their faith journey toward happiness. The results of this research reveal that the just price is the product of a teleological approach to human happiness and its material needs. The scholastics recognized the importance of human fulfillment in appraising the value of goods from a scholastic perspective, which encompasses everything that contributes to human perfection. It is noteworthy that the scholastics not only elucidated the theoretical aspects of the just price but also endeavored to eliminate the practical challenges that individuals faced in implementing the just price institution. In this regard, the scholastics proposed practical solutions such as legal price, informed persons, costs, and joint agreement for the determination of just price in the market.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Economic Theology
  • Just Price
  • Value theory
  • Scholastic Economics
قرآن کریم
آکوئیناس، توماس. (۱۳۹۳). اصول الهیات. در وارن جی سمیوئلز و استیون جی مدما (گردآورندگان)، (محمد حسین وقار، مترجم)، تاریخ اندیشه‌ی اقتصادی: از ارسطو تا استوارت میل (ص 33-61).ایران: مرکز.(نشر اثر اصلی 1485م)
انصاری، مرتضی.(1378). کتاب المکاسب، ج۴، قم: تراث الشیخ الأعظم.
ایلخانی‌، محمد. (۱۳۸۲). تاریخ‌ فلسفه‌ در قرون‌وسطی‌ و رنسانس‌. (سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها). سازمان‌ مطالعه‌ و تدوین‌ کتب‌ علوم‌ انسانی‌ دانشگاه‌ها (سمت‌).
الصدر،السید محمدباقر. (1432). السنن التاریخیه فی القرآن. اعاد صیاغه عباراته و ترتیب افکاره: محمدجعفر شمس الدین. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
صدوق (ابن بابویه)، محمد بن علی. (1413ق.) . من لا یحضره الفقیه‌. مصحح: علی اکبر غفاری. قم: دفتر انتشارات اسلامی
طوسی، محمد بن حسن.(1387) المبسوط فی فقه الامامیّه. تهران چاپ محمدتقی کشفی، تهران: المکتبة الرضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1408ق.). الکافی. ج5. تهران: دارالکتب الاسلامیه
 
Alonso-Lasheras SJ, Diego. (2011). Luis de Molina’s De Iustitia et Iure: Justice as Virtue in an Economic Context. https://doi.org/10.1163/ej.9789004202252.i-246, Brill. Retrieved from https://brill.com/view/title/19890
Al-Sadr, Al-Sayed Mohammad Bagher. (1432). Al-Sunan al-Tarikhiya in the Qur'an. Rewording of expressions and arrangement of thoughts: Mohammad Jaafar Shamsuddin. Beirut: The Revival of Arab Heritage. (In Arabian)
Ansari, Morteza. (1378). Kitab al-Makasib, vol. 4, Qom: The Heritage of Sheikh Al-Azam. (In Persian)
Aquinas, saint thomas. (2000). Commentary on Aristotle’s «Nicomachean Ethics».(Aristotle commentary series). (G. Fiasse, corrector).
Aquinas, St Thomas. [1270] 1947. “Summa theologica” New York: Benziger Bros.
Aquinas, Thomas. (1393). Principles of theology. In Warren J. Samuels and Steven J. Medma (editors), (Mohammed Hossein Waqar, translator), History of Economic Thought: From Aristotle to Stuart Mill (pp. 61-33). Iran: Markaz. (The original work was published in 1485). (In Persian)
Baldwin, John W. (1959). The medieval theories of the just price: Romanists, canonists, and theologians in the twelfth and thirteenth centuries. Transactions of the American philosophical society, 49(4), 1-92.
Buridan, Jean. [1349] 2020. Commentary on Aristotle’s Politics. In Fuller, Edward W., Ed. A Source Book on Early Monetary Thought: Writings on Money before Adam Smith. Edward Elgar Publishing.
Chafuen, Alejandro Antonio. (2003). Faith and liberty: The economic thought of the late scholastics. Lexington Books.
de la Calle, Luis Saravia. (1544). Instruction de mercaderes. In THE SCHOOL OF SALAMANCA. CLARENDON.
De Roover, Raymond. (1951). Monopoly theory prior to Adam Smith: A revision. The Quarterly Journal of Economics, 65(4), 492-524.
de Villalobos, E. (1637). Summa de la theologia moral, y canonica. por Sebastian de Cormellas. Retrieved from https://books.google.com/books?id=m8haLAyL5B8C
Dempsey, Bernard W. (1935). Just price in a functional economy. The American Economic Review, 471-486.
Elegido, Juan M. (2015). The just price as the price obtainable in an open market. Journal of Business Ethics, 130(3), 557-572.
Elegido, Juan Manuel. (2009). The just price: Three insights from the Salamanca School. Journal of business ethics, 90(1), 29-46.
Friedman, David D. (1980). In defense of Thomas Aquinas and the just price. History of Political Economy, 12(2), 234-242.
Grice-Hutchinson, Marjorie. (1952).the School of Salamanca: readings in Spanish monetary theory. Oxford: Oxford University press.
Henry of Langenstein, (1484) Tractatus bipartitus de contractibus. Cologne.
Hirschfeld, Mary L. (2018). Aquinas and the Market. Harvard University Press.
Hollander, Samuel. (1965). On the interpretation of the just price. Kyklos, 18(4), 615-634.
Hutchinson, Marjorie Grice. (2016). Early economic thought in Spain 1177-1740. Liberty Fund.
Ilkhani, Mohammad. (1382). History of philosophy in the Middle Ages and Renaissance. (Organization for the study and compilation of university humanities books). Organization for studying and compiling humanities books of universities (Samt) . (In Persian)
Koehn, Daryl; & Wilbratte, Barry. (2012). A defense of a Thomistic concept of the just price. Business Ethics Quarterly, 22(3), 501-526.
Langholm, Odd. (1998). The legacy of scholasticism in economic thought: antecedents of choice and power. Cambridge University Press.
Langholm, Odd. (2008). The German tradition in late medieval value theory. The European Journal of the History of Economic Thought, 15(4), 555-570.
Lessius, Leonardus. (2007). On Buying and Selling (1605). Journal of Markets & Morality, 10(2).
Melkevik, Åsbjørn. (2019). Starve all the lawyers: four theories of the just price. The European Journal of the History of Economic Thought, 26(1), 101-128.
Molina, L. d. (1759). De justitia et jure: opera omnia, tractatibus quinque, tomisque totidem comprehensa. Editio Novissima. Huic diligenter recognitae accessit Index Universalis Rerum, quae in hoc toto Opere tractantur.-261
Molina, Luis. de. [1597] 2014. Treatise on Money. Trans. by Jeannine Emery. Grand Rapids: Christian's Library Press.
Monroe, Arthur Eli. (1924a). Early economic thought: Selections from economic literature prior to Adam Smith. Harvard University Press.
Noonan Jr, John T. (1957). The scholastic analysis of usury.
Olivi, peter john. ([1295]2020). A Treatise on Contracts. In Fuller, Edward W., Ed. A Source Book on Early Monetary Thought: Writings on Money before Adam Smith. Edward Elgar Publishing.
Rothbard, Murray Newton. (2006). An Austrian Perspective on the History of Economic Thought: Economic Thought Before Adam Smith. Ludwig von Mises Institute.
Sadouq (Ibn Babouyeh), Muhammad bin Ali. (1413 A.H.). I am not in the presence of al-Faqih. Proofreader: Ali Akbar Ghafari. Qom: Islamic Publications Office . (In Persian)
Schumpeter, Joseph A. (2006). History of economic analysis. Routledge.
Summenhart, Conrad,(1580). De contractibus. Venice.
Tusi, Muhammad bin Hasan. (1387) al-Mabusut fi fiqh al-Umamiyyah. Tehran, published by Mohammad Taghi Kashfi, Tehran: Al-Razaviya Library for the Revival of Al-Jaafriya Antiquities. (In Persian)
Wilson, George W. (1975). The economics of the just price. History of Political Economy, 7(1), 56-74.
Koleini, Muhammad bin Yaqub. (1408 A.H.). Al-Kafi C5. Tehran: Darul Kitab al-Islamiya. (In Persian)
مطالعات اقتصاد اسلامی
دوره 16، شماره 1 - شماره پیاپی 31
آبان 1404
صفحه 171-198