چارچوب تقویت اعتماد عمومی در راستای مقاوم سازی تولید بر اساس مفهوم قواعد رفتاری

اعتماد عمومی به عنوان مهم‌ترین مؤلفه سرمایه اجتماعی، نقشی کلیدی در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی و پایداری نظام تولید دارد. در اقتصاد اسلامی، این عامل غیرمالی از طریق ارزش‌هایی چون مواسات، انصاف و رفق و مدارا نهادینه می‌شود. پژوهش حاضر با هدف ارائه چارچوبی کاربردی، به تبیین نقش تقویت اعتماد عمومی در مقاوم‌سازی تولید بر اساس مفهوم «قواعد رفتاری» در اقتصاد اسلامی می‌پردازد. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی مبتنی بر بازسازی روابط علّی میان آموزه‌های دینی و رفتارهای اقتصادی است.

یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مقاوم‌سازی تولید در سایه اعتماد عمومی طی یک فرایند سه‌مرحله‌ای محقق می‌شود: ۱) تحقق قاعده: ایجاد شناخت پیشینی نسبت به آثار اعتماد و برانگیختن عواطف ارزشی؛ ۲) تحول قاعده: اصلاح اصلاح باورهای نادرست اقتصادی و بسترسازی برای مشارکت عمومی؛ و ۳) استمرار قاعده: ایجاد ضمانت‌های اجرایی اخلاقی و نهادی. همچنین، اعتماد عمومی تقویت‌شده از طریق سه سطح عملیاتیِ «کاهش هزینه‌های مبادله»، «توسعه مشارکت و تقسیم کار ملی» و «ارتقای تاب‌آوری روانی-اجتماعی»، تاب‌آوری بنگاه‌های تولیدی را در مواجهه با تکانه‌ها و بحران‌های اقتصادی تضمین می‌نماید. در پایان، بسته‌های سیاستی-رفتاری متناسب جهت انتقال از وضع موجود به وضع مطلوب در اقتصاد ایران ارائه شده است.