نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• علی اصغر هادوی نیا ¹
• محمد دهقان ²
• علی زارع قراملکی ³

¹ گروه اقتصاد اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، قم، ایران.

² دانشکده الهیات دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

³ حوزه علمیه قم، قم، ایران.

چکیده

منابع طبیعی به عنوان یکی از عوامل مهم پیشرفت اقتصادی کشورها، جایگاه ویژه‌ای در تدوین راهبردهای کلان اقتصادی دارد و چگونگی تملک و بهره‌برداری از آن‌ها از مسائل بنیادین نظام‌های اقتصادی به شمار می‌رود. در نظام اقتصادی اسلام، حیازت از اسباب تملک منابع طبیعی شمرده شده است و بررسی شرایط حصول ملکیت با حیازت از منظر فقه و ارتباط آن با موضوعات زیربنایی اقتصاد مانند انواع مالکیت، آزادی اقتصادی و عدالت اجتماعی، نقش مؤثری در تبیین زیرساخت‌های نظام اقتصادی اسلام دارد.
پژوهش حاضر ضمن بررسی تعریف، مستندات و ارکان قاعده حیازت در فقه اسلامی و نحوه ارتباط آن با موضوعات مهم اقتصادی، به این جمع‌بندی می‌رسد که اسلام در تملک منابع طبیعی، در کنار ایجاد آزادی محدود برای افراد در تملک منابع طبیعی از طریق کار اقتصادی، به دولت اسلامی نیز اختیار داده تا با نظارت بر حیازت افراد و همچنین بهره‌بردای مستقیم از منابع و توزیع عادلانه آن، از بروز انحصار و نابرابری اجتماعی جلوگیری کند.

کلیدواژه‌ها

• حیازت
• منابع طبیعی
• مالکیت
• آزادی اقتصادی
• عدالت اجتماعی

عنوان مقاله [English]

The place of the rule of Hayazat in the Islamic economic system

نویسندگان [English]

• Aliasghar Hadaviniya ¹
• Mohammad Dehghan ²
• Ali Zare Qaramaleki ³

¹ Islamic Economics Department, Research Institute for Islamic Culture and Thought, Qom, Iran.

² Faculty of Theology, Farabi College, University of Tehran, Qom, Iran.

³ Islamic Seminary of Qom. Qom. Iran.

چکیده [English]

Natural resources, as one of the important factors in the economic progress of countries, have a special place in the formulation of macroeconomic strategies, and how to acquire and exploit them is considered one of the fundamental issues of economic systems. In the Islamic economic system, possession is considered one of the means of acquiring natural resources, and examining the conditions for acquiring ownership through possession from the perspective of jurisprudence and its relationship with fundamental economic issues such as types of ownership, economic freedom, and social justice, plays an effective role in explaining the infrastructure of the Islamic economic system.
The present study, while examining the definition, documentation, and pillars of the rule of possession in Islamic jurisprudence and its relationship with important economic issues, concludes that in the acquisition of natural resources, in addition to creating limited freedom for individuals to acquire natural resources through economic work, Islam also gives the Islamic state the authority to prevent the emergence of monopoly and social inequality by monitoring the possession of individuals, as well as the direct exploitation of resources and their fair distribution.

کلیدواژه‌ها [English]

• Dignity
• natural resources
• ownership
• economic freedom
• social justice