دانشگاه امام صادق علیه السلام مطالعات اقتصاد اسلامی 2008-4102 16 1 2023 10 23 An Assessment of How Islamic Banking Addresses the Inherent Instability of Fractional Reserve Banking ارزیابی نحوه مواجهه با بی ثباتی ذاتی بانکداری ذخیره جزئی در بانکداری اسلامی 47 78 77695 10.30497/ies.2025.246845.2242 FA میثم خسروی استادیار دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2024 09 11 Financial stability has gained significant importance as a central goal for central banks following the 2008 financial crisis. Bank regulation is widely regarded as the primary strategy for supervisory authorities to ensure financial stability. However, despite repeated reforms in the regulatory framework of the banking sector after each major financial crisis, these measures have proven insufficient in preventing the recurrence of banking crises. This article employs a descriptive-analytical approach to argue that the inherent liquidity risk, a key driver of bank instability, stems from the uninsurable individual shocks faced by economic entities and the liquidity risks embedded in their lives. In the banking system, fractional reserve practices have merely transferred these risks to banks. In response to this inherent instability, many Muslim economists have proposed an Islamic monetary system based on a full-reserve banking framework. However, this article highlights critical oversights in these proposals and seeks to develop a more comprehensive decision-making framework. This framework not only addresses financial stability but also emphasizes price stability and the financing of economic growth. Given that economic growth and improving living standards are central to Islamic economics—and, as noted by Martyr Sadr, represent common ground between Islamic and capitalist economies—the article argues that an unconditional endorsement of a full-reserve banking system as the sole model for an Islamic monetary system is inadequate. Such a model fails to reconcile the potential conflict between financial stability and the imperative of fostering economic growth. Therefore, this article calls for a more nuanced approach that balances these competing objectives within the Islamic economic framework. ثبات مالی به عنوان یکی از اهداف بانک­های مرکزی پس از بحران مالی 2008 اهمیت بیشتری یافته است. تنظیم­گری بر بانک­ها مهمترین راهبرد مقام ناظر در راستای تامین ثبات مالی تلقی می­گردد و متناسب با افزایش اهمیت ثبات مالی که پس از هر بحران مالی فراگیر، تکرار می­شود، اصلاحاتی نیز در چارچوب تنظیم­گری شبکه بانکی اتفاق می­افتد. تکرار وقوع بحران­های مالی نشان­ داده است تنظیم­گری علی­رغم اصلاحاتی که به خود دیده، نتوانسته از وقوع مجدد بحران بانکی جلوگیری نماید. این مقاله با روش تحلیلی توصیفی، نشان می­دهد که ریسک ذاتی نقدینگی به عنوان عامل اصلی بی­ثباتی بانک­ها، ریشه در ریسک نقدینگی ذاتی موجود در زندگی آحاد اقتصادی و شوک­های انفرادی بیمه ناپذیر آن­ها داشته و در نظام بانکداری ذخیره جزئی صرفا به بانک منتقل شده است. اما بسیاری از اقتصاددانان مسلمان در مواجهه با این بی ثباتی ذاتی نظام پولی اسلامی را در چهارچوب نظام بانکداری با ذخایر کامل تعریف کرده­اند اما در این مقاله سعی شده است با شفاف ساختن وجوه مغفول نزد آن متفکران، چهارچوب تصمیم­گیری جامع­تری تعریف شود که در ضمن آن علاوه بر مقوله ثبات مالی به ثبات قیمتی و تامین مالی رشد اقتصادی نیز توجه شده باشد. از آنجایی­که رشد اقتصادی و ارتقاء سطح زندگی مردم در اقتصاد اسلامی محوریت داشته و به تعبیر شهید صدر (ره) از جمله نقاط اشتراک اقتصاد اسلامی با اقتصاد سرمایه­داری است و از سوی دیگر این معیار با معیار ثبات مالی تزاحم دارد، به نظر می­رسد جمع بندی غیر مشروط و مطلق مبنی بر اینکه نظام پولی اسلامی در چهارچوب نظام بانکداری ذخیره کامل است جمع­بندی دقیقی نباشد. https://ies.isu.ac.ir/article_77695_1ca7a40e6d6562fcc237e90b244697e2.pdf