دانشگاه امام صادق علیه السلام مطالعات اقتصاد اسلامی 2008-4102 16 1 2023 10 23 Economic Forecasting in Light of Divine Traditions: From Challenge to Possibility پیش‌بینی اقتصادی در مواجهه با سنت‌های الهی، از دشواری تا امکان 113 138 77678 10.30497/ies.2025.247188.2250 FA قاسم ترخان استاد گروه کلام، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ایران. 0000-0003-2404-4211 علی اصغر هادوی نیا دانشیار گروه اقتصاد، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ایران. 0000-0003-3127-9609 علی اصغر قائمی نیا مدرس دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0009-7623-0199 Journal Article 2024 10 21 One of the most important challenges of common economics that makes accurate forecasting of economic phenomena difficult is the lack of consideration of spiritual and metamaterial factors that influence in the form of divine Laws; But is it possible to achieve such a goal in Islamic economics, which includes divine Laws?<br /><br />In response to the above question, the authors have reached the following results by applying the descriptive analytical method:<br /><br />A) The double acceptance of the principle of forecasting and realism is raised in mainstream economics; Therefore, by accepting the principle of realism, some do not consider prediction as one of the goals of this science<br /><br />b) In Islamic economics, although forecasting is not the focus of discussion; But along with explaining the reality, it is accepted longitudinally.<br /><br />C) The challenges ahead for those who accept prediction as the goal of science, ultimately prove its difficulty, not its impossibility. This problem in Islamic economics is double, not impossible, due to the element of divine science and expediency.<br /><br />d) A case study in economics and the analysis of Laws such as Barakat and Atraf, which express the logical relationship between condition and punishment, did not contradict the findings of this research. از مهم‌ترین چالش‌های علم اقتصاد رایج که پیش‌بینی دقیق پدیده‌های اقتصادی را با مشکل مواجه می‌کند، عدم لحاظ عوامل معنوی و فرامادی است که در قالب سنت‌های الهی تأثیر می‌گذارند؛ اما آیا در علم اقتصاد اسلامی که در آن سنت‌های الهی لحاظ شده‌ است می‌توان به چنین هدفی دست یافت؟ و آیا لحاظ سنت‌های الهی، قدرت پیش‌بینی پدیده‌های اقتصادی را افزایش می‌دهد یا به چالش‌های آن اضافه می‌کند؟ نگارندگان در پاسخ به پرسش فوق با کاربست روش تحلیلی توصیفی، به نتایج زیر دست یافته‌اند: الف) دوگانه پذیرش اصل پیش‌بینی و رئالیسم در علم اقتصاد رایج مطرح می‌شود؛ لذا برخی با پذیرش اصل رئالیسم، پیش‌بینی را از اهداف این علم تلقی نمی‌کنند. ب) در علم اقتصاد اسلامی، هرچند پیش‌بینی محور بحث نیست؛ اما در کنار تبیین واقعیت به صورت طولی مورد پذیرش قرار می‌گیرد. ج) چالش‌های پیش‌رو برای کسانی که پیش‌بینی را به‌عنوان هدف علم پذیرفته‌اند، نهایتا دشوار بودن آن را اثبات می‌کند، نه عدم امکان آن را. این مشکل در علم اقتصاد اسلامی به جهت عنصرعلم غیب الهی و مصلحت، مضاعف است نه ناممکن. د) مطالعه موردی در علم اقتصاد و تحلیل سنت‌هایی مانند برکات و اتراف که بیانگر روابط منطقی بین شرط و جزا است، در تنافی با یافته‌های این پژوهش نبوده است. هـ) همچنین جریان سنت ابتلا نمی‌تواند چالش جدی را در مسیر پیش‌بینی حوادث اقتصادی ایجاد کند؛ از این ‌رو، عوامل معنوی می‌توانند به عنوان شاخص‌های هشدار دهنده در پیش‌بینی بحران‌ها عمل کنند و در تحلیل‌ها و سیاست‌گذاری‌های اقتصادی مورد لحاظ قرار گیرند. https://ies.isu.ac.ir/article_77678_2f7458acd81aa862e3dc915d634e4a87.pdf